ବଡ଼ ସ୍କୁଲ୍ର ଲୁଚିଥିବା ମାନସିକ ଚାପ
ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ତୁଳନା ଓ ଆଶା କିପରି ଶିଶୁମନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ
“ବଡ଼ ସ୍କୁଲ୍ରେ ପଢ଼ୁଛି” — ଏହି ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟ ଆଜିର ସମାଜରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଗୌରବର ପରିଚୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଭଲ ଶିକ୍ଷା, ଉନ୍ନତ ପରିବେଶ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସୁଯୋଗ ପାଇଁ ଅଭିଭାବକମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଭଲ ସ୍କୁଲ୍ ଖୋଜନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି — ସ୍କୁଲ୍ଟି ବଡ଼ ହେବା ଦରକାର, ନା ଆମ ପିଲା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା ଦରକାର?
ବେଳେବେଳେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସ୍କୁଲ୍ର ପରିବେଶରେ ପିଲାମାନେ ନିରନ୍ତର ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। କିଏ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଧିକ ନମ୍ବର ରଖିଲା, କିଏ କେତେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଲା, କିଏ କେଉଁ କ୍ଲାସ୍ରେ ଆଗରେ ରହିଲା — ଏହି ତୁଳନା ଧୀରେ ଧୀରେ ପିଲାର ମନରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
“ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ କମ୍ କରୁଛି କି?”
“ମୁଁ ଭଲ ନ କଲେ ମୋ ବାପା-ମାଆ ନିରାଶ ହେବେ କି?”
“ମୋ ସାଙ୍ଗମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ମୁଁ କାହିଁକି ପାରୁନାହିଁ?”
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ଯଦି ଶିଶୁମନରେ ବାରମ୍ବାର ଆସିବାକୁ ଲାଗେ, ତେବେ ଶିକ୍ଷା ଆନନ୍ଦର ଯାତ୍ରା ନ ହୋଇ ଏକ ଚାପପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୌଡ଼ରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ।
ଆଉ ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଆଶା। ଅନେକ ସମୟରେ ପିଲାର ଭଲ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଆଶା ଅଜାଣତରେ ଚାପର ରୂପ ନେଇଥାଏ। “ତୁମକୁ ଏତେ ଭଲ ସ୍କୁଲ୍ରେ ପଢ଼ାଉଛୁ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଥମ ହେବା” — ଏପରି କଥା ପିଲାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ବଦଳରେ ବିଫଳତାର ଭୟ ଦେଇପାରେ।
ସେଥିପାଇଁ ସ୍କୁଲ୍ ବାଛିବା ବେଳେ କେବଳ ନାମ, ଖ୍ୟାତି, ଫିସ୍ କିମ୍ବା ଭବନର ଆକାର ଦେଖିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଦେଖନ୍ତୁ — ସେଠାରେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ପିଲାଙ୍କୁ କେତେ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତି? ପିଲା ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସ୍ୱୀକୃତ ମନେ କରେ କି? ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଅଛି କି? ପଢ଼ା ସହିତ ଖେଳ, ସୃଜନଶୀଳତା, କଳା ଓ ମାନସିକ ବିକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି କି?
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ଅଲଗା। କାହାର ଶକ୍ତି ଗଣିତରେ, କାହାର ସଙ୍ଗୀତରେ; କେହି ଖେଳରେ ଭଲ, ଆଉ କେହି ଚିତ୍ରକଳା କିମ୍ବା ବିଜ୍ଞାନରେ ନିଜ ପ୍ରତିଭା ଦେଖାଏ। ତେଣୁ ଏକ ସ୍କୁଲ୍ ଯାହା ଗୋଟିଏ ପିଲା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଅନ୍ୟ ପିଲା ପାଇଁ ସେହିପରି ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
ଶେଷରେ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର — ସ୍କୁଲ୍ର ନାମ ପିଲାର ପରିଚୟ ନୁହେଁ; ପିଲାର ଚରିତ୍ର, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ, ଜିଜ୍ଞାସା ଓ ମାନବିକତା ହିଁ ତାହାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ।
ସମାଜକୁ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ନିଜ ପିଲାର ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଖୁସି ପାଇଁ ସ୍କୁଲ୍ ବାଛନ୍ତୁ।
ବଡ଼ ସ୍କୁଲ୍ ନୁହେଁ — ପିଲା ପାଇଁ ଭଲ ସ୍କୁଲ୍ ହିଁ ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉ।
