ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୬/୯: ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିଛି ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ମାନବ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଟପିଛନ୍ତି ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକ। ଅର୍ଥାତ୍, ବିଶ୍ୱରେ ୫ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଏବେ ୬୫ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଛି। ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏହି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱର ଏକ ନୂଆ ‘ଟିପିଂ ପଏଣ୍ଟ’ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।

ସଦ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ୬୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶ ୧୦.୫ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ୱର ଅର୍ଥନୀତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ଚାକିରି ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବାକୁ ଯାଉଛି।

ଜନ୍ମହାର କମୁଛି, ଆୟୁଷ ବଢ଼ୁଛି

ବିଶ୍ୱରେ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ପଛରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ରହିଛି—ଜନ୍ମହାର ହ୍ରାସ ଓ ମଣିଷର ଆୟୁଷ ବୃଦ୍ଧି। ପୂର୍ବରୁ ପରିବାରରେ ଅଧିକ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବାବେଳେ ଏବେ ଅନେକ ଦେଶରେ ଜନ୍ମହାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କମୁଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଉନ୍ନତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଯୋଗୁ ଲୋକଙ୍କ ଆୟୁଷ ବଢ଼ୁଛି।

ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୭୧ ପ୍ରତିଶତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବାସ କରୁଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଜନ୍ମହାର ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସ୍ତର ୨.୧ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ କମ୍ ରହିଛି। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମିବାର ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ।

୨୦୬୦ରେ ୨୦୦ କୋଟି ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକ!

ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱରେ ୬୫ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଆଗାମୀ କିଛି ଦଶକରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବ। ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ୨୦୬୦ ସୁଦ୍ଧା ବିଶ୍ୱରେ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ୫ ଜଣରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ୬୫ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ହେବେ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ପାଇଁ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।

କେବଳ ଧନୀ ଦେଶର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ

ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ଘଟଣା କେବଳ ଆମେରିକା କିମ୍ବା ୟୁରୋପରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଚୀନ୍‌, ଭାରତ, ବାଂଲାଦେଶ, ମେକ୍ସିକୋ ଓ ଭିଏତନାମ ଭଳି ଜନବହୁଳ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମହାର ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ସ୍ତରଠାରୁ ତଳକୁ ଖସିଛି।

ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକ ଦାୟିତ୍ୱ ପଡ଼ିବ।

ଏସିଆରେ ରହିବେ ସର୍ବାଧିକ ବୟସ୍କ

୨୦୬୦ ସୁଦ୍ଧା ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ସର୍ବାଧିକ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକ ରହିବେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୫ରେ ଏସିଆରେ ପ୍ରାୟ ୪୮ କୋଟି ୭୦ ଲକ୍ଷ ବୟସ୍କ ଲୋକ ଥିବାବେଳେ ୨୦୬୦ ବେଳକୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧୨୪ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ମହାଦେଶ ଭାବେ ପରିଚିତ ଆଫ୍ରିକାରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ। ସେଠାରେ ୨୦୬୦ ସୁଦ୍ଧା ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ଚାରିଗୁଣ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସାମ୍ନାରେ ବିଶ୍ୱ

ବୟସ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ସହିତ ଅନେକ ଦେଶ ପାଇଁ ପେନସନ୍‌, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିବ। କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତେଣୁ ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏହି ‘ଟିପିଂ ପଏଣ୍ଟ’ କେବଳ ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ ମଧ୍ୟ। କମୁଥିବା ଜନ୍ମହାର ଓ ବଢ଼ୁଥିବା ଆୟୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସରକାର ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବ।